فیلم توقیف شده کمال تبریزی / باز هم ماجرای «رضا مارمولک»

کمال تبریزی فیلم «از رئیس‌جمهور پاداش نگیرید» را سال ۱۳۸۷ و در دولت اول محمود احمدی‌نژاد ساخت، اما این فیلم که فیلمنامه آن را محمد رحمانیان نوشته بود، در محاق توقیف گرفتار شد و رنگ اکران را ندید.

مجله مراحم: داستان این فیلم درباره‌ی یکی از مدیران میانی دولت (با بازی حسن معجونی) است که به مأموریت‌های خارجی متعدد می‌رود. تا این‌که در یک نوبت او را برای تشویق به سفر حج می‌فرستند و در این سفر او با حادث مختلفی مواجه می‌شود.

  
باز هم داستان «رضا مارمولک» و «مشکینی فیلمبردار»؟
 
 
 
  آنونس فیلم
 
 
 
 
 
 
فیلم «از رییس جمهور پاداش نگیرید» ساخته کمال تبریزی بعد از هفت سال توقیف از چهار شنبه این هفته در سینما ها اکران می شود. با آنکه این فیلم هنوز بر روی پرده سینماها قرار نگرفته اما انتقادها از آن آغاز شده است. انتقادهایی که ساخته تبریزی را دنباله «لیلی با من است» و «مارمولک» دانسته و ادامه شوخی با مقدسات را غیر قابل قبول می دانند. 
   
روزنامه جوان از جمله منتقدان اکران این فیلم است. به نوشته این روزنامه فیلم «از رییس جمهور…» دنباله راهی است که تبریزی از سال ها پیش آن را آغاز کرده و آن بازی با مقدسات است.
 
 
جوان نوشته: «کمال تبریزی در زمانی که تولید فیلم درباره دفاع مقدس کاملاً جدی و برخاسته از قداست دفاع مقدس بود، با تولید «لیلی با من است» باب شوخی با جنگ را باز کرد. با آنکه فیلم پایان خوشی داشت اما راهی را برای سایر فیلمسازان باز کرد که در آن به شوخی با دفاع مقدس بپردازند. این کارگردان در فیلم «مارمولک» نیز دست به تابوشکنی زد و این‌بار نوک شوخی‌های خود را از سمت دفاع مقدس به سوی روحانیت چرخاند.»
  
 
 
 
 
 در ادامه این انتقاد آمده: «سریال تابوشکنی‌های تبریزی با ساخت «پاداش» تکمیل شد. این بار موضوع شوخی‌های این کارگردان نه دفاع مقدس و نه روحانیت بود، بلکه مناسک حج دستمایه ساخت فیلم شد.»
 
 
کمال تبریزی در سال ۸۸ فیلم پاداش را ساخت، فیلم ماجرای یکی از مدیران مهم دولتی است که به سفر حج می رود و در حالیکه انتظار دارد در آنجا مانند یک شخصیت سیاسی با وی برخورد شود با او مانند یک فرد معمولی برخورد می شود و همین امر باعث اتفاقات طنز می شود. فیلمی که سناریوی اولیه آن را رضا مقصودی نگاشته بود و بازنویسی فیلمنامه را هم محمد رحمانیان انجام داده بود. این فیلم به دلیل مضمونش که نوعی شوخی با طیف مدیران بالادستی کشور محسوب می شد و البته قرار دادن یک مدیر در موقعیتهایی کمیک که در سفر حج برایش رخ می دهد مدتها توقیف بود.
 
 
در آغاز کار اجازه فیلمبرداری در کشور عربستان داده شد و سه دوربین فیلم‌برداری ۳۵ میلیمتری، تمام صحنه‌های مربوط به این اتفاق عظیم را در موسم حج تمتع فیلم‌برداری کرد. اتفاقی که تا به امروز خود می تواند یک اتفاق شگفت انگیز در سینمای ایران باشد. پس از اتمام کار اما محتوای فیلم از سوی شورای نظارت و ارزشیابی رد شد و سیدمحمد حسینی، وزیر وقت ارشاد با اعلام اینکه وقتی فیلمی معیارها و موازین ارزشی را رعایت نکند، قطعاً توقیف می‌شود، توقیف این فیلم را تأیید کرد. 
 
  
 
 
حسینی در سخنرانی پیش از آغاز جشنواره بیست و هشتم فیلم فجر سخن درباره ممیزی فیلم‌ها بر عدم تنگ‌نظری‌های بی مورد تأکید کرد و افزود: «این موضوع بدان معنا نیست که هنرمندان ما خطوط قرمز را نادیده بگیرند و ما هم بپذیریم که نمونه آن فیلم پاداش است.»
 
پس از مصاحبه حسینی، «پاداش» از حضور در جشنواره فیلم فجر محروم شد. اما از سوی دیگر مهدی کریمی تهیه‌‌کننده این فیلم تلاش‌هایی را برای رفع توقیف آن انجام داد که به جایی نرسید. کریمی در مقابل اذعان وزیر ارشاد بر نادیده گرفته شدن خطوط قرمز در فیلم پاداش، گفت که مسئولان وزارت ارشاد دلایل توقیف فیلم را اعلام نمی‌کنند.
 
 
به این ترتیب «پاداش» هم به یکی از فیلم های توقیفی دولت قبل تبدیل شد که هر از چندگاهی دست اندرکاران و یا فعالان سینمایی از آن صحبت به میان می آوردند. البته تهیه کننده آن از آغاز کار دولت یازدهم دوباره روند اکران و رفع توقیفی آن را دنبال کرده بود. تا آنکه اتفاقی دیگر باز هم این فیلم توقیفی را به صدر اخبار آورد. آن هم اکران‌های ویژه‌ای بود که سازمان سینمایی برای اهالی رسانه و خبرنگاران حوزه سینما ترتیب داد
 
باز هم داستان «رضا مارمولک» و «مشکینی فیلمبردار»؟
 
 
فیلم تبریزی در این اکران های خصوصی برای اهالی رسانه و منتقدان به نمایش درآمد و  در پایان نمایش، فرم‌های نظرسنجی چهار گزینه‌ای در اختیار اهالی رسانه قرار گرفت. سابقه داشته است، فیلم‌هایی که حاشیه‌هایی برای نمایش آنها وجود دارد و مجوز نمایش نمی‌گیرند توسط مدیران سازمان سینمایی برای اهالی رسانه به نمایش دربیاید و پاداش اولین نمایش در دولت تدبیر و امید بود. البته بلافاصله بعد از اکران این فیلم، کمال تبریزی در مصاحبه با یکی از خبرگزاری‌ها از اکران ناگهانی فیلمش انتقاد کرد. 
 
او گفت که از اکران خصوصی فیلمش خبر نداشته و توضیح داد: «چند روز پیش از سوی سازمان سینمایی باتهیه‌کننده کار تماسی گرفته شد، مبنی بر اینکه نسخه‌ای از فیلم‌تان را برای بازبینی شورای پروانه نمایش ارایه کنید. ما نیز به دلیل اینکه چندی قبل و پس از آغاز مدیریت حجت‌الله ایوبی بر سازمان سینمایی درخواست پروانه نمایش داده بودیم به محض این تماس، نسخه‌ای از فیلم را ارایه کردیم.»
 
 
طبیعتا نسخه‌ای که ارایه شده فقط برای بازبینی هیات بازبینی پروانه نمایش بود و اصلا مناسب پخش از پرده‌ی عریض سینما و برای جمع زیادتری نبوده است.
 
 
 
 
اما جالب ترین نکته این اتفاق آن بود که سازمان سینمایی در انتهای پرونده نظرسنجی، جمع‌بندی خود را از فیلم «پاداش»، این گونه اعلام کرد: «فیلمی متوسط، اما سرگرم‌کننده و البته پر حاشیه.» 
 
 
به رغم این جمع بندی و حواشی و حتی با توجه به آنکه در دولت پیشین پاداش را به دلیل رعایت نکردن موازین ارزشی توقیف کرده بودند، رئیس سازمان سینمایی اعلام کرد که فیلم «پاداش» مشکلی برای نمایش عمومی ندارد.
 
 
البته ایوبی در گفت‌و‌گویی سخنان قبلی خود را این‌گونه اصلاح کرد: «بنده به عنوان رئیس سازمان سینمایی و به نمایندگی از شورای پروانه نمایش می‌گویم که این فیلم اصلاحاتی لازم دارد و آقای کمال تبریزی هم پذیرفته‌اند که آن ‌را انجام دهند و حاضرند تا نظرات شورای پروانه نمایش را روی فیلم اعمال کنند و اگر فیلم به لحاظ ممیزی ایرادی نداشت، طبیعتاً می‌توانند آن را اکران کنند.»
 
 
 
 
 
 
 این فیلم در دوران مدیریت‌های مختلف سینمای ایران دستخوش تغییراتی شد و حتی نام آن به «پاداش» تغییر کرد ولی حالا قرار است با همان نام اولیه اش اکران شود. سخنان وزیر درباره اصلاح فیلم توسط سازندگان «پاداش» اعمال شد و فیلم با تغییر نام به «از رئیس‌جمهور پاداش نگیرید» آماده اکران در ماه مبارک رمضان شد. 
  
مهدی کریمی تهیه کننده  اعلام کرد که تغییرات جدیدی برای روی فیلم انجام شده تا برای اکران آماده باشد. او به خبرگزاری مهر گفت: «پیام اصلی فیلم «پاداش» نقدی بر ریاکاری، تظاهر و نمایش مفهوم واقعی «حج» است و در تمام سال‌های گذشته بحث بر سر اختلاف نظر و اعمال سلیقه های شخصی بر فیلم بود و از همین زاویه انتقادهایی به فیلم وارد می شد و در مجموع این انتقادها هیچگاه این موضوع مطرح نشد که فیلم خلاف شرع است و از خط قرمزها عبور کرده است.»
 
 
البته هنوز هم توقیف فیلم از سوی دست اندرکاران فیلم با انتقاد همراه است. کریمی در این باره گفته: «متاسفانه جماعت اقلیتی در سینما وجود دارند که همواره سعی کرده اند اعمال نظر خود را حداکثری جلوه دهند و در این بین برخی از آثار سینمایی هم گرفتار تسویه حساب های سلیقه ای قرار می گیرند. برخی از این دوستان با تمام ادعاهای مذهبی که دارند در ساده ترین امتحان الهی رفوزه شده اند و خوب است تاملی بر عملکرد خود داشته باشند.»
 
 
 
باز هم داستان «رضا مارمولک» و «مشکینی فیلمبردار»؟
 
 
با وجود اصلاحات و بازبینی های فراوان اما انتقادهای گذشته همچنان باقی مانده اند. به گفته آنان ایرادات فیلم تنها با تغییرات از میان نمی رود. بلکه شالوده فیلم است که با مشکل مواجه است. سوال اصلی آنان این است: «بخش عمده فیلم را بحث شوخی‌های رکیک و قصد فرار مدیر از مناسک حج در بر گرفته است. آیا می‌توان شالوده فیلم را که شوخی با حج و نماز است با تدوین مجدد تغییر داد؟»
 
فیلم «از رییس جمهور پاداش نگیرید» برای خیلی ها شاید یاد آور «مارمولک» و «لیلی بامن است» باشد، البته طی طریقی که قهرمانان اصلی این فیلم می کنند هم بی شباهت به طی طریق قهرمان فیلم  «از رییس جمهور پاداش نگیرید» نیست. پس می توان حدس زد که همچون دو فیلم گذشته این فیلم تبریزی هم با انتقادهای شدید مواجه شود. حتی شاید مشابه انتقادهایی همچون فیلم «مارمولک» که از نمایش در شهرهای مذهبی منع شد.
 
 
در فیلم «پاداش» حسن معجونی، آتیلا پسیانی، صابر ابر، بهمن زرین‌پور، آشا محرابی، رضا بهبودی، روح‌الله حق‌گوی لسان، اصغر نقی‌زاده، بهنام وطن و مرحوم احمد آقالو بازی کرده بودند.
 
 

✅ لینک این صفحه برای ارسال به دوستان: